Hooggevoeligheid en prikkels
 



De tas wordt in de gang gegooid en haar gezicht staat op onweer. Ik zie dat er wat aan de hand is, maar weet uit ervaring dat ik mijn dochter nu beter even kan laten. Ze stommelt naar haar kamer en komt een uur later beneden, in tranen.
 
 

Kwaliteiten
Mijn dochter van 11 is een (hoog)gevoelig meisje. Ze heeft van jongs af aan een bepaalde wijsheid, is snel van begrip, leert snel, voelt zich verbonden met anderen, is hulpvaardig en vriendelijk.
 

Wat is dat nou precies, hooggevoeligheid?
Hooggevoeligheid is geen ziekte of aandoening, maar een gezonde eigenschap met mooie kwaliteiten. Het zenuwstelsel werkt intenser in combinatie met de hersenen. Er wordt veel tegelijk waargenomen op lichamelijk, emotioneel, mentaal en energetisch gebied. De ervaring van prikkels uit de omgeving en ook de gevoelservaring is intenser dan gemiddeld. Er is meer tijd nodig om deze externe en interne prikkels te verwerken.
 
Prikkelzoeker
Mijn dochter is, net als ik, een prikkelzoeker. Wij zoeken altijd naar uitdagingen, zijn creatief, activistisch, reageren snel op situaties en benutten de mogelijkheden die we geboden krijgen volop. Verder hebben we een rijke innerlijke belevingswereld.
 
Verschillende vormen van hooggevoeligheid
Voor veel mensen is de prikkelzoeker nog onbekend. Het valt mij op dat wanneer mensen denken aan hooggevoeligheid, ze snel denken aan introverte mensen; oftewel de prikkelmijders.
Grof gezegd kan je de groep verdelen in de denkers en de doeners. De denkers gebruiken hun hele lichaam om te ervaren en denken dieper na. De doeners zijn zich minder bewust van hun lichaam en denken minder na voordat ze ergens aan beginnen. Ik zeg bewust ‘grof gezegd’, want iedereen is anders en er zijn vele combinaties mogelijk.
 
Onbegrip
Inmiddels ben ik 38 jaar en door schade en schande wijs geworden, laten we maar zeggen. Ik ben vaak op onbegrip gestuit wanneer ik probeerde uit te leggen hoe ik me voelde. Mijn omgeving zag een meisje dat nooit iets eng vond, energiek was en vol ideeën zat. Mijn mond stond in de klas nooit stil (wat de orde aardig kon verstoren). Mijn ouders zagen thuis een ander kind dan er op school werd gezien. Thuis was ik stil, trok me terug op mijn kamer en vluchtte in mijn eigen wereld (ik las graag boeken). Verder was ik vaak moe en had slaapproblemen. Nu weet ik dat ik energie en emoties van anderen overnam. Daarnaast ben ik erg visueel ingesteld (dit zijn veel hooggevoeligen). Ik keek onbewust de hele dag naar alles en iedereen om me heen en betrok alles op mezelf. ‘Hij kijkt boos, wat heb ik gedaan’, ‘zij is verdrietig, wat heb ik gedaan, of wat kan ik doen om haar vrolijk te maken’. Ik ervaarde onrust in mijn lichaam en mijn hoofd was overvol.
 
Naar je lichaam luisteren
Ik weet nu dat het belangrijk is dat ik mezelf als prioriteit stel. Niemand kan weten hoe ik de dingen beleef en ervaar en wat ik nodig heb. Door met mijn aandacht in mijn binnenwereld te blijven en mezelf niet steeds te verbinden met de buitenwereld, voel ik beter wat ik nodig heb, hou ik mijn energie bij mezelf en kan ik reacties uitstellen.
 
Grenzen en zelfzorg
Wanneer je naar je lichaam leert luisteren, voel je je grenzen beter. Wanneer je continue bent afgestemd op je omgeving, is het in het begin moeilijk om vaker nee te zeggen. Dit heeft ook te maken met het gezin waarin je bent opgevoed. Hoezeer kon jij als kind jezelf zijn? Maar ook de overtuigingen van de mensen om je heen (of de hele maatschappij). ‘Kom op, doe gezellig mee!’ voor sommige mensen voelt het egoïstisch wanneer ze eerst aan zichzelf denken. Ik noem het zelfzorg.
 
Reageren op prikkels
Mijn dochter verteld huilend dat ze straf heeft gehad op school omdat ze teveel heeft gepraat. ‘Ik weet wel dat ik niet op alles om me heen moet reageren, maar als iemand iets tegen me zegt moét ik toch iets terugzeggen? Oh ja…en ik heb me ook opgegeven voor toneel en nu heb ik de hoofdrol en ik wil zo graag, maar eigenlijk ook niet en…..(ze huilt nu écht hard) ik begrijp niets van mezelf!’
 
Balans
Die dualiteit is voor prikkelzoekers een herkenbaar fenomeen. Je wilt heel veel, want je gaat graag nieuwe uitdagingen aan en bent nieuwsgierig.  Maar wanneer er teveel tegelijk gebeurt en de prikkelzoeker te weinig tijd heeft of neemt om de prikkels te verwerken, kan de balans zoekraken. Oververmoeidheid, depressie en bijvoorbeeld slaapproblemen liggen op de loer.
 
Met vallen en opstaan
Ik geef mijn dochter een knuffel en laat haar uithuilen. Het snikken neemt af, maar ze blijft nog even tegen me aanhangen. ‘Lastig soms hè lieverd om zo gevoelig te zijn’. Ik leg haar uit dat ze met haar aandacht meer bij zichzelf mag blijven. Dat zo’n eerste week na de zomervakantie altijd erg veel is en dat ze tijd mag nemen om tot rust te komen ‘Jaaa’, zegt ze, dat weet ik heus wel en begin nou niet over mijn ademhaling en minder speelafspraakjes enzo’…
Ik kijk haar lachend aan en adem bewust uit. Ze heeft nog een lange weg te gaan en mag ook zelf ontdekken wat haar energie geeft en wat niet, wat ze nodig heeft om in balans te blijven. Uit eigen ervaring weet ik dat dat met vallen en opstaan gaat.
 
Wat kun je als ouder doen?
Wat erg belangrijk is dat je je bewust bent van jezelf. Voor een kind is het fijn als zijn ouders goed geaard zijn, uitgerust en een vriendelijke uitstraling hebben. Dat lukt natuurlijk niet altijd en daarom is zelfzorg als ouder misschien wel extra belangrijk, omdat je een voorbeeld bent voor je kind. Het is niet voor niets dat je in het vliegtuig eerst je eigen zuurstofmasker op moet zetten en daarna die van je kind!